Վեց տարի առաջ կապիտուլյացիայով սկսված գործընթացի նպատակը Հայաստանի պետականության վերաձևավորումն է
09.11.2026 | 10:02
2020 թվականի նոյեմբերի 9-ի կապիտուլյացիայից հետո Ադրբեջանի քաղաքականությունը զարգացել է բավական հստակ տրամաբանությամբ․ յուրաքանչյուր ձեռքբերումից հետո Ալիևը բարձրացրել է նոր պահանջ, իսկ Հայաստանի իշխանությունները հերթական զիջումը ներկայացրել են որպես խաղաղության հասնելու անհրաժեշտություն։
Սկզբում Ադրբեջանը ստացավ պատերազմի արդյունքում գրավված տարածքները և Արցախի հարակից շրջանները։ Հետո օրակարգ մտան հաղորդակցությունների նկատմամբ վերահսկողության հարցը, այսպես կոչված «Զանգեզուրի միջանցքը» և Հայաստանի տարածքային ամբողջականության շուրջ նոր պահանջները։ 2022 թվականի Պրահայի պայմանավորվածություններից հետո Արցախի հարցը փաստացի դուրս մնաց բանակցային օրակարգից, իսկ 2023-ի սեպտեմբերին Ադրբեջանը վերացրեց Արցախի հայկական պետականությունը՝ հանգեցնելով հայ բնակչության բռնի տեղահանմանը։
Դրան հաջորդեցին Տավուշի սահմանային զիջումները, ադրբեջանական անկլավների վերադարձի պահանջը, «Արևմտյան Ադրբեջանի» հայեցակարգը, Մինսկի խմբի լուծարումը և Հայաստանի տարածքով հաղորդակցությունների նոր պայմանավորվածությունները։ Այժմ Բաքվի գլխավոր նախապայմանը ՀՀ Սահմանադրության փոփոխությունն է։
Այս հաջորդականության մեջ առանցքային է մի հանգամանք․ Ալիևի պահանջների առարկան աստիճանաբար փոխվել է։ Սկզբում նա պահանջում էր ամրագրել պատերազմի արդյունքները, այնուհետև՝ Հայաստանի կողմից ընդունել այդ արդյունքներից բխող քաղաքական իրողությունները, իսկ այժմ հասել է Հայաստանի պետականության սահմանադրական հիմքերին։
Ակնհայտ է, որ Սահմանադրության փոփոխությունից հետո Ալիևի կողմից առաջ են քաշվելու հերթական նախապայմանները։ Սրանում համոզվելու համար բավական է ուսումնասիրել 2020 թվականի կապիտուլյացիայից հետո տեղի ունեցածը։ Այդ պահանջներն արդեն իսկ առկա են՝ տարածքային, սահմանային, հաղորդակցային և անվտանգային բնույթի։ Դրանք պետք է ամրագրվեն Նիկոլի նախաձեռնած նոր՝ Սահմանադրության մեջ և ամեն գնով կյանքի կոչվեն։
Ըստ էության՝ Ադրբեջանի պահանջների հետևողական ընդլայնումը ցույց է տալիս, որ Ալիևը ձգտում է իր ռազմական ու դիվանագիտական ձեռքբերումները վերածել Հայաստանի համար պարտադիր քաղաքական և իրավական պայմանների։ Իսկ Փաշինյանի իշխանությունը սեփական որոշումներով ճանապարհ է բացում այդ պահանջների իրականացման համար։
Վեց տարի առաջ կապիտուլյացիայով սկսված գործընթացի նպատակը Հայաստանի պետականության վերաձևավորումն է՝ այնպես, որ Ադրբեջանի պահանջներն աստիճանաբար դառնան ՀՀ ներքին քաղաքականության և իրավական կարգավորումների հիմքը։
Ի՞նչ է ստացվում. եթե յուրաքանչյուր զիջում ծնում է նոր նախապայման, ապա ո՞րն է լինելու այդ շղթայի վերջին օղակը։ Եվ որքա՞ն պետական ինքնիշխանություն է դեռ պատրաստ զիջել ՀՀ կոլաբորանտ իշխանությունը՝ Ալիևի հետ համաձայնության հասնելու համար։
Արմեն Հովասափյան
Արմեն Հովասափյան
Մեկնաբանություններ
Ասում են...
.
.
-
Ասում են… Հայաստանում կրկին հակառուսական կեղծ և Արևմուտքի կողմից կառավարելի ալիք է ստեղծվել, թե ՀԱՊԿ-ը մեզ չօգնեց, և ՀԱՊԿ-ից պետք է դուրս գանք։ Նշում են նաև, թե Ռուսաստանը Հայաստանին անհուսալի դաշնակից է
-
Ասում են… Նա Ռուսաստանի բացահայտ թշնամի է, որը, մինչև որոշակի պահը, իշխանության գալով ստիպված էր քողարկել իր մտադրությունները, իր նպատակները։ Մենք թույլ տվեցինք մեզ «մոլորեցնել» հույսերով, թե ինչ-որ կերպ դա կանցնի-կգնա, բայց այդպես չեղավ
-
Ասում են… Հայաստանն իսկապես կատարել է իր աշխարհաքաղաքական ընտրությունը՝ դեմքով շրջվելու դեպի Եվրոպա։ Մենք չենք կարող գործել այնպես, կարծես դա գոյություն չունի։ Մենք՝ ֆրանսիացիներս, պետք է ընդունենք այդ ընտրությունը և հավատարիմ լինենք դրան
-
Ասում են… Զարմանալի է՝ Թրամփն ասաց, որ ոչ ոք իրեն չի ասել՝ Իրանը կարող է փակել Հորմուզի նեղուցը։
Յուրաքանչյուր ռազմական խաղային տեսության ժամանակ, որին ես մասնակցել եմ, առաջին բանը, որ մենք ենթադրել ենք, այն էր, որ Իրանը դա կանի
-
Ասում են… Հնարավոր չէ որևէ գերտերության թիկունքում գործարքներ կնքել, որոնց մասին ամենայն մանրամասնությամբ տեղյակ չլինեն մյուս գերտերությունները: Բոլոր գերտերություններն էլ տիրապետում են հետախուզական այնպիսի հզոր հնարավորությունների, որ փոքր երկրները հազիվ թե կարողանան նրանցից որևէ գաղտնիք թաքցնել
-
Ասում են… Ի տարբերություն Արևմուտքի, որը կոչ է անում Հայաստանին կրճատել Ռուսաստանի հետ իր հարաբերությունները, մենք չենք խոչընդոտում Հայաստանի առևտրատնտեսական կապերի զարգացմանը այլ երկրների, այդ թվում՝ ԱՄՆ-ի և ԵՄ-ի հետ
-
Ասում են… Պետք է անկեղծորեն խոստովանել, որ ընդդիմադիր կուսակցությունների միջև ամիսներ շարունակ ընթացող բանակցությունները ոչ մի համաձայնության չեն հանգեցրել: Այդ պարագայում, պառակտված ընդդիմությանը միավորելու միակ կարող ուժը Սամվել Կարապետյանն է
-
Ասում են… Իրանի հետ հարաբերությունները Հայաստանի համար այլընտրանք չունեն այդ հարաբերությունները կենսական նշանակություն ունեն թե՛ Հայաստանի, թե՛ Իրանի համար, և այս իրողությունը պետք է հասկացնել արևմտյան գործընկերներին
-
Ասում են… Բաքուն դատապարտեց Լեռնային Ղարաբաղի հայ բնակչության ինքնորոշման իրավունքը, որը դրսևորվեց Խորհրդային Միության փլուզման ժամանակ։ Դա բռնություն էր, դատաստան, ոչ թե դատավարություն
-
Ասում են… Վստահ ենք, որ Հարավային Կովկասի երկրները, այդ թվում՝ Հայաստանը, հասկանում են, որ Բրյուսելի և Վաշինգտոնի ենթադրաբար բարի մտադրությունների հետևում թաքնված են սառը հաշվարկներ
-
Ասում են… Իրանի ուրանի պաշարների ոչնչացման և զրոյական հարստացմանն անցնելու ԱՄՆ պահանջներն անիրատեսական են։ Հրթիռային ծրագրի և դաշնակիցներին սատարելու վերաբերյալ պայմանները քննարկման ենթակա չեն։
Իրանը չի ենթարկվի դրսից պարտադրված թելադրանքին։ Մենք անկախ երկիր ենք և ինքներս ենք որոշում մեր ուղին
-
Ասում են… Մեզ բացարձակապես չի վերաբերում այն, ինչ կատարվում է Գրենլանդիայի հետ։ Բայց մենք Միացյալ Նահանգների հետ նմանատիպ հարցեր լուծելու փորձ ունենք:
19-րդ դարում, կարծեմ՝ 1867 թվականին, ինչպես գիտենք, Ռուսաստանը վաճառեց Միացյալ Նահանգներին, իսկ Միացյալ Նահանգները մեզնից գնեց Ալյասկան
-
Ասում են Մենք գիտեինք, որ կանոնների վրա հիմնված միջազգային կարգի պատմությունը մասամբ կեղծ էր։ Որ ուժեղագույններն իրենց կազատեն պարտավորություններից այն ժամանակ, երբ ճիշտ համարեն։ Որ առևտրային կանոնները կիրառվում էին անհամաչափորեն։ Եվ որ միջազգային իրավունքը կիրառվում էր տարբեր խստությամբ՝ կախված մեղադրյալի կամ զոհի ինքնությունից
-
Ասում են… Այս պահին մենք ապրում ենք մեր պատմության ամենածանր փուլերից մեկը: ՈՒկրաինայի վրա ճնշումը հիմա առավելագույնն է։ ՈՒկրաինան կարող է կանգնել չափազանց բարդ ընտրության առաջ` կա՛մ արժանապատվության կորուստ, կա՛մ հիմնական գործընկերոջ հնարավոր կորուստ։ Կա՛մ բարդ 28 կետերի ընդունում, կա՛մ անչափ ծանր ձմեռ
-
Ասում են… Ինչո՞ւ մենք 2020 թվականին այդ պատերազմը չկանխեցինք։ Չէ՞ որ կարող էինք կոշտ զգուշացնել Ադրբեջանին, որ ուժային լուծում թույլ չենք տա։ Եվ ոչինչ էլ չէր լինի
Տարածաշրջանային
Ադրբեջանը ձգտում է Հարավային Կովկասում հաստատել գերիշխող դիրք և տարածաշրջանային զարգացումները ենթարկել սեփական ռազմավարական շահերին
Այսօր թերևս խոսեմ «Pax Azerbaijana» եզրույթի մասին, որը ադրբեջանական գերիշխանության աշխարհաքաղաքական նախագիծ է: Կտեսնենք, որ այն այլևս «գետնի վրա» գոյություն ունեցող իրողություն է:Եվ ուրեմն, Pax Azerbaijana-ն կամ, որ նույնն է՝ «Ադրբեջանական խաղաղությունը», աշխարհաքաղաքական հասկացություն է, որն արտահայտում է Ադրբեջանի ձգտումը՝ Հարավային Կովկասում հաստատել գերիշխող դիրք և տարածաշրջանային զարգացումները ենթարկել սեփական ռազմավարական շահերին...
